Oko w oko z Rekinem Ludojadem

Gansbaai, pływanie z rekinami

Ogarnia nas trwoga, kiedy rozmawiamy o kąpieli w wodach pełnych żarłaczy białych, tym czasem pływanie twarzą w twarz z tymi drapieżnymi rekinami jest codzienną pracą z której żyje Michael Rutzen.

Michael Rutzen pobił rekord świata w ilości nurkowań z żarłaczami białymi, ale prawdziwą sławę zdobył po emisji dokumentalnego programu „Sharkman” na Discovery Channel. Widzowie obserwowali fascynującą technikę, za pomocą której był w stanie uspokoić rekina przez udawanie martwego i bezwładne unoszenie się w wodzie.

                                             

Atrakcją dnia, w czasie naszego pobytu w Gansbaai wbrew oczekiwaniom, nie było nurkowanie w klatce z rekinami, lecz zrobiony specjalnie dla nas pokaz pływania w oceanie w obecności żarłacza białego. Przyznam, że nigdy o czymś takim nie słyszałem, i uważam że był to najciekawszy punkt wycieczki do RPA.

Już na brzegu, zapytaliśmy Rutzena w jaki sposób dostał pracę jako nurek z rekinami?

Rutzen przyznał, że cały ten rytuał jest jeszcze w trakcie doskonalenia, zwłaszcza że żarłacze białe mogą zmienić swoje zdanie w ciągu kilku sekund. Co się wtedy stanie, lepiej nie mówić.

Michael Rutzen i Brad Pitt

Rutzen od lat jest zażartym orędownikiem ochrony rekinów, zainwestował ogromne sumy ciężko zarobionych pieniędzy na sponsorowanie zaawansowanych programów badawczych mających na celu zrozumienie zachowania rekinów i propagowanie nurkowania w klatce z rekinami. Otwarcie krytykuje kilometrowe sieci osłaniające plaże w Durbanie, zabijające niezliczone ilości rekinów, przez co drapieżniki te są na wymarciu. Bazą wypadową Rutzena jest miasteczko Gansbaai, słynące z najwyższego na świecie pogłowia żarłaczy białych.

To właśnie tutaj zjeżdżają się turyści z całego świata na nurkowanie w klatce z rekinami. Michael Rutzen jest od dawna znaną osobistością w mieście ale częściej pod pseudonimem „Sharkman”. „Początkowo nurkowałem za homarami i słuchotkami, kiedy było to jeszcze legalne. Często siedziałem na burcie łodzi i obserwowałem rekiny. Zajęło mi cztery i pół roku, zanim odważyłem się włożyć palca w wodę. Wyobraźcie sobie, przez siedem dni w tygodniu żyłem sobie w otoczeniu rekinów, poznawałem ich zachowanie.

Zacząłem rozumieć ich reakcje i jej powód. Potem doszedłem do wniosku, że chcę to zrobić, mam wystarczają wiedzę, aby to zrobić, a następnie to zrobiłem.'' Mimo że Rutzen był zawodowym nurkiem - na tym etapie wciąż niewiele wiedział o interakcji z żarłaczami białymi. Wyjaśnia: „Nie wiedziałem wiele, więc w zasadzie wszystko zrobiłem źle, na szczęście zwierzęta były wyrozumiałe i mnie nie zabiły. Używałem wtedy rurki do snorkowania i dojście powietrza zatkało się. Rekin był tuż obok mnie. Stuknąłem w rurkę na głowie harpunem, rekin popatrzył i odszedł, zatoczył kółko, wrócił i patrzył mi w twarz. To była jedyna agresja, którą pokazał w tym dniu rekin a ja wysunąłem szybko wnioski, że nie wolno wchodzić w drogę tym zwierzętom. Kiedy jestem w wodzie obserwuję język ciała żarłacza białego. Nie są one tak nieprzewidywalne, jak ludzie myślą. Poświęciłem wiele czasu żeby zdobyć te umiejętności, to nie jest dla każdego. Zawsze, kiedy nurkuję, uczę się czegoś nowego, co mnie intryguje.” Nawet najlepsi naukowcy mają tylko zarys wiedzy o spotkaniach z rekinami, gdy życie ludzkie jest w niebezpieczeństwie z powodu jednego fałszywego ruchu. „Miałem pewne niebezpieczne chwile, ale zawsze staram się unikać takich sytuacji. Rekin tylko reaguje na to, co robisz, dlatego nie możesz wykonywać zbędnych ruchów, nie możesz panikować. Nigdy nie czułem, że bawię się z moim życiem, nie mogłem nikogo naśladować bo byłem pierwszym człowiekiem eksperymentującym w ten sposób, mogłem polegać tylko na swoim własnym doświadczeniu. Nowoczesny ekwipunek do surfowania jest w jasnych kolorach, tak jak wszystkie przynęty na ryby. Nie spotkasz surfera na czarnej desce ubranego na czarno.” Rutzen sugeruje, że rekiny nie mylą surferów z fokami, ale raczej przyciąga ich jasna deska i kolorowe ubrania, które noszą, podobnie jak ryby są przyciągane do jasnego wabika.

Ludzie mają wrodzony lęk do rekinów, który powiększył się po premierze filmu „Szczęki”. Za wszelką cenę staram się obalić te mity w czasie swoich pokazów i nurkowań w klatce.

Rekin żarłacz biały z bliska

„Większość ludzi wierzy że ocean jest pełen rekinów, tylko czekających żeby cię zabić, co nie jest prawdą. Pracuję w centrum światowym żarłacza białego, pogłowie naszych zwierząt spada w szybkim tempie. Jeśli rzeczy nie zmieniają się szybko, rekiny znikną w ciągu najbliższych 18 lat. To rozpaczliwe czasy dla żarłacza białego”, według Rutzena, który zauważa że pogłowie spada dramatycznie i przepowiada zagładę gatunku, jeżeli nic się nie zmieni. Wyjaśnia: "zagrożenie dla żarłacza białego nie pochodzi od odcinania płetw na zupę. Pożywienie ich jest zróżnicowane, polują na mniejsze rekiny i płaszczki. Więc my zabijamy ich jedzenie co tępi rekiny.'' Wymieranie naszych ryb i rekinów może również oznaczać koniec dla ludzkości, która polega mocno na żywności z oceanów. "Bezpośrednie zagrożenie dla rekina w RPA zauważam w prowincji Kwa Zulu-Natal, gdzie rozciągnięto aż 43 km sieci i ustawiono 11 haków z przynętami bezustannie zabijającymi te zwierzęta. Sieci skrzelowe są nielegalne na całym świecie, z wyjątkiem plaż kąpielowych w RPA, gdzie są umieszczane w imię turystyki – tego samego przemysłu w którym ja pracuję. Rozpoczęło się to w latach 60., teraz mamy prawie rok 2013 i cały czas obowiązuje zasada, jeśli coś się nie podoba, trzeba to zabić "Musimy zrobić dużo więcej, aby zrozumieć te zwierzęta i zarządzać nimi w sposób, żeby ich pożywienie i siedlisko nadal istniało, wtedy mogą one być bezpieczne z nami, a my możemy być bezpieczni z nimi. Czy ktoś kiedykolwiek zdał sobie sprawę, że na oślep zabijamy te zwierzęta w imię turystyki? Co jeśli ich struktura społeczna działa tak jak słoni czy wilków? Jeśli zabije się starsze osobniki, dzieci staną się chuliganami?'' Rutzen powiedział. Taki przypadek zdarzył się po otwarciu Parku Narodowego w Pilanesberg, gdzie przesiedlono tylko młode słonie bez starych przywódców stada. Słonie stały się bardzo agresywne wobec ludzi, początkowo nikt nie mógł zrozumieć co jest tego powodem. Słowo „rekin”pochodzi od staroniemieckiego określenia diabła lub bandyty, czyli już w tamtych czasach istniała taka opinia.

Uświadamianie społeczeństwa jest kluczowym sposobem żeby zmienić błędne wyobrażenia na temat rekinów. "Musimy zrozumieć te zwierzęta są dla nas więcej warte żywe niż martwe, a biznes nurkowania w klatce pozwala nam lepiej zrozumieć rekiny. Teraz ludzie mówią mi, że żarłacze tępogłowe (Zambezi Shark albo Bull Shark) są bardziej niebezpieczne, jeśli oglądasz Discovery Channel jesteś ekspertem (śmiech). „Musimy zrozumieć, co sprawia, że zwierzęta te wyzwalają agresję przy spotkaniach z ludźmi. Są to ciepłokrwiste zwierzęta (stałocieplne), temperatura ich mózgu jest 14,3°C wyższa od temperatury wody, co czyni je inteligentnymi. Nigdy nie widziałem białego rekina postępującego bez wcześniejszego zastanowienia się” mówi Rutzen. „Kiedy człowiek zostaje zabity przez rekina w rejonach Zatoki Fałszywej w Kapsztadzie, media winią za to nurkowanie w klatce z rekinami. Czy uważasz, że rekin jest naprawdę wyprowadzony z równowagi przez ludzi w klatkach i postanawia atakować ludzi? Cała sprawa jest śmieszna, ludzie muszą poznawać fakty, a nie słuchać niektórych domieszkowanych surferów. Badania dowodzą że nurkowanie w klatce nie ma wpływu na późniejsze zachowanie rekinów albo traktowanie ludzi jako pokarm,” utrzymuje Rutzen.

Nurkowanie Celebrytów

Firma Rutzena - Shark Diving Unlimited cieszy się najlepszą reputacją w Gansbaai i została odwiedzona przez paru celebrytów z Hollywood, którzy kochają żarłacze białe. „Byłem zaszczycony spotkać wiele niesamowitych osób. Brad Pitt przyszedł na nurkowanie trzy razy i Matt Damon, dwa, obaj to super chłopakami i przyjechali tutaj, aby pokazać to swoim rodzinom. Brad nie był z jego cudowną żoną ale Matt tak, i on także ma piękną żonę. Oni po prostu starali się mieć normalny dzień, obaj mieli fantastyczne nurkowanie z tymi wspaniałymi zwierzętami'” powiedział.